Transformasi Perencanaan Pembelajaran Guru melalui Pelatihan Perangkat Mengajar dan Asesmen Autentik Berbasis Pembelajaran Mendalam

Pengabdian

Authors

  • Nurfaisal Universitas Lancang Kuning
  • Herlinawati Universitas Lancang Kuning
  • Junaidi Universitas Lancang Kuning
  • Muliardi Universitas Lancang Kuning
  • Firdaus Universitas Lancang Kuning
  • Ardiyah Universitas Lancang Kuning

DOI:

https://doi.org/10.31004/jerkin.v4i2.4411

Keywords:

Instructional Planning, Authentic Assessment, Deep Learning, Teacher Training, Community Service

Abstract

This community service program aimed to transform teachers’ instructional planning through training on lesson plan development and authentic assessment grounded in deep learning pedagogy. The program was conducted at SMA Negeri 3 Tambusai Utara, Rokan Hulu Regency, on 19–20 November 2025 and involved 33 teachers from grades X–XII. A collaborative training and mentoring approach was employed, including brainstorming sessions, lectures, group discussions, and hands-on practice in developing instructional plans and performance-based assessment rubrics. Data were collected through observations of the training process, document analysis of the lesson plans and assessment rubrics produced by participants, and activity documentation. The results indicate a shift in teachers’ perspectives from an administrative to a pedagogical orientation in instructional planning. Teachers demonstrated improved ability to design more contextual, coherent, and competency-oriented lesson plans, as well as to integrate authentic assessment and formative feedback into instructional design. The training also contributed to enhanced assessment literacy and strengthened teachers’ roles as learning designers within deep learning–oriented instruction.

References

Alfaro, R. F. G. (2022). La planificación curricular: Punto de partida del trabajo pedagógico. Cultura, Educación, Sociedad. https://doi.org/10.17981/cultedusoc.13.1.2022.13

Angrist, N., &Dercon, S. (2024). Understanding Gaps between Policy and Practice. https://doi.org/10.35489/bsg-whatworkshubforglobaleducation-wp_2023/04

Bromme, R. (1986). Die alltägliche Unterrichtsvorbereitung des (Mathematik-) Lehrers im Spiegel empirischer Untersuchungen. https://doi.org/10.1007/BF03338690

Castillo, Y. A. R. (2025). Percepciones Docentes sobre el Enfoque por Competencias en la Planificación Educativa: Una Revisión Sistemática. Revista Veritas de Difusão Cientifica. https://doi.org/10.61616/rvdc.v6i2.841

Collins, C. (2013). Authentic assessment: assessment for learning.

Dorfman, L. (2016). A Look at the Relationship between Policy and Practice in K-12 Education Reform: Insights for State and District Leaders. Policy Spotlight on New England.

Doval, D. P. M. (2025). Unveiling metacognitive awareness in the teacher training: A systematic review of the challenges in planning and carrying out teaching practicum. Latam. https://doi.org/10.56712/latam.v6i4.4306

Fischetti, J., Dittmer, A., &Kyle, D. W. (1996). Shifting paradigms: Emerging issues for educational policy and practice. The Teacher Educator. https://doi.org/10.1080/08878739609555111

Francis, G. (2022). The shared features of effective improvement programmes for teachers’ assessment literacy. Pedagogies: An International Journal. https://doi.org/10.1080/1554480x.2022.2084398

Grainger, P. (2021). Enhancing Assessment Literacies Through Development of Quality Rubrics Using a Triad Based Peer Review Process. https://doi.org/10.53761/1.18.4.4

Johnson, D., &Johnson, R. (2016). Cooperative learning and teaching citizenship in democracies. International Journal of Educational Research, 76. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2015.11.009

Kadir, M. A. A. (2023). Connecting policy, practice and professional learning: a case study. Educational Research. https://doi.org/10.1080/00131881.2023.2264317

Khasanah, N., &Handoyo, T. (2025). Ruang Lingkup Asesmen Pembelajaran SD/MI. Jurnal Arjuna. https://doi.org/10.61132/arjuna.v3i3.1894

Khusnadin, M. H., Silalahi, V. A. J. M., Ulum, M. M., Tafonao, I., &Wardani, F. P. (2025). Empowering Teachers to Make Literacy-Based Learning Evaluations. https://doi.org/10.71417/jpc.v1i2.21

Kiliç, D. (2016). Dereceli Puanlama Anahtari ile Öz, Akran ve Öğretmen Değerlendirmesi Self-, Peer- and Teacher-Assessment Through Rubrics.

Klaassen, C. A., Osguthorpe, R. D., &Sanger, M. N. (2016). Teacher Education as a Moral Endeavor BT - International Handbook of Teacher Education: Volume 1 (J.Loughran &M. L.Hamilton (eds.); pp. 523–557). Springer Singapore. https://doi.org/10.1007/978-981-10-0366-0_14

Laban, F. A., Reger, M., &Lucke, U. (2022). Closing the Policy Gap in the Academic Bridge. Education Sciences. https://doi.org/10.3390/educsci12120930

Lubig, J., Standerford, N. S., Sabin, J. M., Anderson, D. L., Edge, C. U., &Cameron-Standerford, A. (2012). Minding the Gap: Navigating Chasms of Confusion and Fogs of Frustration-- A Problems Court.

Maulida, A., &Lubis, J. P. (2024). Peran Perencanaan Pembelajaran dalam Pemberdayaan Pendidik. Karimah Tauhid, 3(5 SE-Articles), 5646–5654. https://doi.org/10.30997/karimahtauhid.v3i5.13194

Mihail, P. (2023). Comparative Analysis of European Education Systems: Exploring Differences in Educational Structures, Policies, Practices, and Their Impacts on Student Outcomes. Research and Advances in Education. https://doi.org/10.56397/rae.2023.08.03

Mustofa, I., Dara, S., &Sok, V. (2025). Policy and Practice of Competency-Based Education in Indonesia: Challenges and Prospects for the Future. Journal Emerging Technologies in Education. https://doi.org/10.70177/jete.v3i2.2131

Mystakidis, S. (2021). Deep Meaningful Learning. https://doi.org/10.3390/ENCYCLOPEDIA1030075

Nisa, R., Ardiansyah, M. R., Siagiaan, I., &Nasution, A. F. (2024). Peran Perencanaan Dalam Mewujudkan Pengajaran Yang Berkualitas. Perspektif. https://doi.org/10.59059/perspektif.v2i4.1910

Pattison, M. S. D., Pons‐Sanz, S. M., &Waters, M. (2025). Implementing the EAT Framework to Enhance Assessment Literacy and Feedback Practices. Active Learning in Higher Education. https://doi.org/10.1177/14697874251360577

Paudel, M. (2024). Teachers’ Understanding and Implementation of Authentic Assessment in the Integrated Curriculum for Grades 1 to 3: The Case of Nepal. https://doi.org/10.58197/prbl/ycpe2495

Pérez, A. D., &Álvarez, C. A.V. (2022). Planeamiento Estratégico de la Educación. Comuni@cción. https://doi.org/10.33595/2226-1478.13.2.681

Plaut, S., &Sharkey, N. S. (2003). Education policy and practice: bridging the divide.

Rahmatun Nisa, M. Yasir Ardiansyah, Irwansyah Siagiaan, &Abdul Fattah Nasution. (2024). Peran Perencanaan Dalam Mewujudkan Pengajaran Yang Berkualitas. Perspektif : Jurnal Pendidikan Dan Ilmu Bahasa, 2(4 SE-Articles), 199–207. https://doi.org/10.59059/perspektif.v2i4.1910

Reche, J. R. F., &Mendes, I. N. (2024). Planejamento e gestão em educação: pontos de vista e princípios. RCMOS - Revista Científica Multidisciplinar O Saber, 1(8 SE-Artigos Científicos de Pesquisa). https://doi.org/10.51473/rcmos.v1i8.2021.506

Rendi Rendi, Gresia Monika Sinaga, Ferdi Eka Darma, &Lisna Novalia. (2024). Peran Perencanaan Pembelajaran dalam Mewujudkan Tujuan Pendidikan Berbasis Kompotensi. Edukasi Elita : Jurnal Inovasi Pendidikan, 2(1 SE-Articles), 42–54. https://doi.org/10.62383/edukasi.v2i1.923

Robi’ah, W. R. (2025). Authentic Assessment in Kurikulum Merdeka: Benefits, Challenges, and Implementation Strategies. Deleted Journal. https://doi.org/10.61787/a9zpxd36

Rosfiani, O., Hermawan, C. M., &Abdullah, S. (2024). Inovasi Penilaian Pembelajaran Pelatihan Penilaian Diagnosis, Otentik, dan Akhir Unit Terdiferensiasi. Journal of Social Responsibility Projects by Higher Education Forum. https://doi.org/10.47065/jrespro.v5i2.6270

Rosidah, C. T., Pramulia, P., &Susiloningsih, W. (2021). Analisis kesiapan guru mengimplementasikan asesmen autentik dalam kurikulum merdeka belajar. Jurnal Pendidikan Dasar. https://doi.org/10.21009/jpd.v12i01.21159

Ruiz, M. L. T.de, &Rolon, L. A. (2022). Planificación del proceso enseñanza aprendizaje, desde la percepción de docentes de Psicopedagogía y Ciencias de la Educación, Universidad Iberoamericana. Revista Científica Estudios e Investigaciones. https://doi.org/10.26885/rcei.11.2.38

Safran, S., Balqis, A., Sitorus, P., Wibowo, S. P., &Bahri, N. H. (2023). Pengembangan Perencanaan Pembelajaran Terhadap Kualitas Mengajar Guru. Guruku/Guruku, Kampar. https://doi.org/10.59061/guruku.v2i1.574

Safran, Annisa Balqis, Putri Aulia Sitorus, Salsabila Putri Wibowo, &Nur Hafni Bahri. (2023). Pengembangan Perencanaan Pembelajaran Terhadap Kualitas Mengajar Guru. GURUKU : Jurnal Pendidikan Dan Sosial Humaniora, 2(1 SE-Articles), 141–148. https://doi.org/10.59061/guruku.v2i1.574

Samaniego Luna, P. N. (2023). La Planificación como una herramienta de la calidad educativa: Planning as a tool for quality education. LATAM Revista Latinoamericana de Ciencias Sociales y Humanidades, 4(6 SE-Artículos), 1392 – 1406. https://doi.org/10.56712/latam.v4i6.1560

Seel, A. (1997). Von der Unterrichtsplanung zum konkreten Lehrerhandeln - Eine Untersuchung zum Zusammenhang von Planung und Durchführung von Unterricht bei Hauptschullehrerstudentinnen. https://doi.org/10.25656/01:7884

Serbati, A., &Grion, V. (2019). IMPROVe: Six research-based principles to realise peer assessment in educational contexts. Form@re: Open Journal per La Formazione in Rete. https://doi.org/10.13128/FORM-7707

Silva, M. de O., Andrade, M. P., Almeida, R. R. de O., &Silva, J. M.da. (2024). TECENDO SABERES: UMA ANÁLISE SOBRE O PAPEL DO PLANEJAMENTO ESCOLAR NA ADMINISTRAÇÃO EDUCACIONAL E SUA INFLUÊNCIA NAS PRÁTICAS PEDAGÓGICAS. Revista Ibero-Americana de Humanidades, Ciências e Educação, 10(4 SE-Artigos), 2142–2153. https://doi.org/10.51891/rease.v10i4.13341

Sitorus, A. S., Pohan, I. M., Nasution, A. H., Rambe, S., &Putri, F. A. (2023). Pelatihan Proses Pelaksanaan Perencanaan Pembelajaran Harian di PAUD Al-Amin. El-Mujtama. https://doi.org/10.47467/elmujtama.v4i1.3550

Stanik, T. (2016). Mikrodidaktische Planungen von Lehrenden in der Erwachsenenbildung. Theoretische Und Empirische Annäherungen an Ein Forschungsdesiderat. https://doi.org/10.1007/S40955-016-0076-7

Suastra, I. W., &Ristiati, N. P. (2016). Permasalahan guru dalam merancang dan mengimplementasikan penilaian otentik dalam pembelajaran sains di smp dan sma.

Torrealba, M., Soto, N., &Piña, B. (2015). El docente novel y la planificación pedagógico administrativa del proceso enseñanza aprendizaje en educación primaria. https://doi.org/10.46498/REDUIPB.V14I2.238

Vasile, C. (2024). Do we still need deep learning? Journal of Educational Sciences & Psychology. https://doi.org/10.51865/jesp.2024.1.01

Vinces-Sánchez, O. J., Ramírez-Mayón, L. B., &Paladines-Condoy, J. J. (2023). Planificación educativa: herramienta fundamental para la gestión de las instituciones educativas. Sociedad & Tecnología, 6(2 SE-Artículos), 322–334. https://doi.org/10.51247/st.v6i2.376

Wulandari, N. S., Winarni, R., &Surya, A. (2022). Analisis kesulitan guru dalam mengimplementasikan penilaian autentik pada kurikulum 2013 revisi di sekolah dasar. Jurnal Pendidikan Indonesia. https://doi.org/10.20961/jpiuns.v8i1.60277

Zou, Y., Yuan, M., Mo, L., &Mustakim, S. S. (2024). Enhancing Teaching and Learning through Assessment Strategies: A Practical Guide. International Journal of Academic Research in Business & Social Sciences. https://doi.org/10.6007/ijarbss/v14-i7/21928

Downloads

Published

18-12-2025

How to Cite

Nurfaisal, Herlinawati, Junaidi, Muliardi, Firdaus, & Ardiyah. (2025). Transformasi Perencanaan Pembelajaran Guru melalui Pelatihan Perangkat Mengajar dan Asesmen Autentik Berbasis Pembelajaran Mendalam: Pengabdian. Jurnal Pengabdian Masyarakat Dan Riset Pendidikan, 4(2), 13844–13852. https://doi.org/10.31004/jerkin.v4i2.4411

Most read articles by the same author(s)